વજન કરકે જાનવર કો ખરીદને કૈસા હૈ ?
ઇસમેં ધોખા નહીં હોતા હૈ ક્યોંકિ વજન સે કીમત કા ઇત્મિનાન હો જાતા હૈ.

જવાબ

حامدا و مصلیا مسلما

જાનવર તોલ કે તોલે જાને વાલી ચીઝોં મેં દાખિલ નહીં હૈ, ઇસ લિએ હિદાયહ ઔર ફત્હુલ કદીર આલમગીરી વગૈરહ મેં ઇસ મુઆમલે કો નાજાયજ લિખા હૈ.

નાજાયજ હોને કી વજહ યહ હૈ કિ મામલે સે પહલે ના જાનવર કા વજન માલૂમ હોતા હૈ, ના ઉસકી કીમત માલૂમ હોતી હૈ, તો યહ મુઆમલા મજહૂલ- નામાલૂમ હો ગયા, લેકિન જબ જાનવર કો તોલ લિયા જાએ ઉસ વકત ઉસકા વજન ઔર ઔર કીમત માલૂમ હોકર જહાલત ખત્મ હો જાતી હૈ.

રહી બાત વજન સે જાનવર કા મુકમ્મલ ગોશ્ત માલૂમ નહીં હોતા હૈ, જાનવર સુકડકર કર યા સાઁસ ફુલા કર ઘટા બઢા દેતા હૈ તો યહ થોડી સી જહાલત માફ હૈ, ઉર્ફ યાની બાજાર કા ઐસા રિવાજ જિસ મેં ખરીદાર ઔર બેચને વાલા દોનોં રાઝી હૈ લિહાઝા યહ મામલા આખિરકાર સહીહ હો જાયેગા.

દારુલ દારુલ ઉલૂમ દેવબંદ કે જૈસે નાજાયજ હોને કા ફતવા હૈ વૈસે હી ઊપર દી ગઈ તફસીલ કે સાથ જવાઝ કા ભી ફતવા મૌજુદ હૈ, ઉસ પર ભી અમલ કી ગુંજાઈશ હૈ, લેકિન કુરબાની એક ઇબાદત હૈ, જિસ કો સહીહ તરીકે સે અદા કરના હી તકવા હૈ, જો ઉસ કા મકસૂદ હૈ, લિહાઝા જબ તક હો સકે ઇસ ઇખ્તિલાફી તરીકે સે બચના ચાહિએ ઔર એહતિયાત કા પહલુ ઇખ્તિયાર કરના ચાહિએ.

જાઇઝ કે કહનેવાલે
૧. અહસનુલ ફતવા
૨. કિતાબુંન નવાઝિલ
૩. દેવબન્દ કા દૂસરા ફતવા

નાજાઇઝ કહનેવાલે
૧. ફતાવા રહીમિયહ ૧૦/૪૮
૨. દેવબન્દ કા પહલા ફતવા
૩. હિદયાહ ફત્હુલ કદીર

و الله اعلم بالصواب

✏મુફતી ઇમરાન ઇસ્માઇલ મેમન

ઉસ્તાદે દારુલ ઉલૂમ રામપુરા, સૂરત, ગુજરાત, ઇંડિયા
ઈસ્લામી તારીખ :૨૭ ~ જિલ્કદ – ૧૪૪૧ હિજરી
તારીખ:- ૧૯/૦૭/૨૦૨૦
ઇલ્મી બાત ( મેસેજ ) સીખાના ( ફૈલાના ) ઈબાદત સે બહેતર હૈ.

દુધ સે મલાઈ નીકાલને કે બાદ દુધ કો અલગ સે બેચના કૈસા હૈ?

જવાબ

حامدا و مصلیا مسلما

દુધ ખુદા એ પાક કી ઉમદા નેઅમત હૈ ખાલિસ દુધ મેં જો લજ્જત હૈ વોહ ઉસમે નહીં રહેતી લિહાઝા ઉસકો ઈસ તરહ બીગાડ કર બેચના મખ્લુકે ખુદા કો ખાલિસ ચીજ સે મહેરુમ કરને ઔર નેઅમત કી નાશૂક્રિ કે બરાબર હૈ.
હાં, અગર બતા દે ઔર ઉસ વજહ સે કિંમત ભી કમ કરદે ઔર ધોકા ન દે તો જાઈઝ હૈ.

ફતાવા રહિમિયહ કરાંચી- ૯ / ૨૧૪

و الله اعلم بالصواب

હિજરી તારીખ: ૧૭/ રબીઉલ આખર ૧૪૪૧ હિજરી
મુફ્તી ઇમરાન ઇસ્માઇલ મેમન હનફી ચિસ્તી
ઉસ્તાદે દારુલ ઉલુમ રામપુરા સૂરત, ગુજરાત , ઇન્ડિયા. ઔર સેક્રેટરી જમિયતે ઉલમા ઍ હિન્દ, સૂરત ગુજરાત.

ઇલ્મી(બાત) સિખના મેસેજ( ફૈલાના) ઇબાદ્ત સે બહેતર હૈ.

અંડા ખરીદને કે બાદ તોડા તો ગંદા નીકલા, તો વાપસ દેકર પૈસે લેના કૈસા હૈ ?

જવાબ

حامدا و مصلیا مسلما

જાઈઝ હૈ.

યે અંડા કીસી કામ કામકા નહિં થા તો ઈસે બેચના બાતિલ ( હરામ) હુવા. લિહાઝા જો કિંમત દી થી વોહ વાપસ લે સકતા હૈ.

હિદાયા આખીરૈન બાબુ બાઈલ ફાસીદ સફા ૨૭

ફતાવા રહિમિયહ કરાંચી ૯/ ૨૦૯

و الله اعلم بالصواب

હિજરી તારીખ

૧૬ / રબીઉલ આખર ~૧૪૪૧ હિજરી

મુફ્તી ઇમરાન ઇસ્માઇલ મેમન હનફી ચિસ્તી

ઉસ્તાદે દારુલ ઉલુમ રામપુરા સૂરત, ગુજરાત , ઇન્ડિયા. ઔર સેક્રેટરી જમિયતે ઉલમા ઍ હિન્દ, સૂરત ગુજરાત.

ઇલ્મી(બાત) સિખના મેસેજ( ફૈલાના) ઇબાદ્ત સે બહેતર હૈ.

મેમરી કાર્ડ મેં ફીલ્મ ઔર ગાના ડાઉનલોડ કરતે હૈ ઉન્કી કમાઈ કૈસી હૈ ?

જવાબ

حامدا و مصلیا مسلما

ઉનકી કમાઈ મકરુહે તહરીમી ( હરામ કે કરીબ કરીબ) હૈ.

દર્સી સવાલ જવાબ સફા ૩૧૯

બા હવાલા મજમઉલ અન્હુમ ૦૪/૧૮૮

و الله اعلم بالصواب

હિજરી તારીખ: ૨૪/ રબીઉલ અવ્વલ ~૧૪૪૧ હિજરી.

મુફ્તી ઇમરાન ઇસ્માઇલ મેમન
ઉસ્તાદે દારુલ ઉલુમ રામપુરા સૂરત, ગુજરાત , ઇન્ડિયા. ઔર સેક્રેટરી જમિયતે ઉલમા ઍ હિન્દ, સૂરત ગુજરાત.

ઇલ્મી(બાત) સિખના મેસેજ( ફૈલાના) ઇબાદ્ત સે બહેતર હૈ.

⭕આજ કા સવાલ નંબર – ૨૫૭૦⭕

૧. અગર કિસી શખ્સ ને એક આદમી કો કોઈ ચીઝ ખરીદને કો કહા ઔર પૈસે અપને પાસ સે દિએ તો ઇસ વકીલ કો જાયઝ હૈ કે યહ પૈસા કિસી ઝરુરત સે અપને કામ મેં લાએ ? ફિર મુઅક્કિલ (મંગવાને વાલે) કો અપને પૈસે સે ચીઝ ખરીદ કર દે દે ?

૨. ખરીદને કે બાદ વકીલ વહ ચીઝ લા રહા થા કે રાસ્તે મેં વકીલ સે એક દોસ્ત ને કહા કે યહ ચીઝ મુઝ કો દે દો ઔર તુમ દુસરી બાઝાર સે ખરીદકર મુઅક્કિલ (મંગવાને વાલે) કો દે દો તો વકીલ (લાને વાલે કો ઐસા કરના જાઇઝ હૈ ?

🔵 જવાબ 🔵

حامدا و مصلیا و مسلما

૧. વકીલ (લાને વાલા) શરીઅત મેં અમાનતદાર હોતા હૈ,
અમાનત કો ઇસ તરહ કા તસર્રુફ (અપની મરજ઼ી કે મુતાબિક કિસી કામ મેં ઈસ્તિમાલ કરના) નાજાઇજ હૈ. (વહ નોટ ભી બદલને નહીં ચાહિએ)
અગર વહ પૈસે અપને કામ મેં અપની મરજ઼ી સે ઇસ્તેમાલ કર લિએ તો જામિન હોગા (અગર વહ પૈસે યા લાયી હુઈ ચીઝ બગૈર ગલતી કરે, ખો જાયે (બર્બાદ હો જાએ) તો વકીલ (લાને વાલે) કા અપના નુકસાન સમઝા જાયેગા, અબ મંગવાને વાલે કા નહીં) વહ અમીન (અમાનતદાર) નહીં રહા.
અગર અપની મરજ઼ી મેં ઇસ્તેમાલ ન કરતા વહ નોટ યા ચીઝ મહફુઝ રખતા ઔર વહ ચીઝ બગૈર ભૂલ કે બર્બાદ હો જાતી તો ઉસકા પૈસા વકીલ (લાને વાલે) કો દેના નહીં પડતા, વહ નુક્સાન મુઅક્કિલ મંગવાને વાલે કા હી હોતા.

૨. મુઅક્કિલ (મંગવાને વાલે) કે પૈસે સે જો ચીઝ ખરીદી હૈ ઉસકો કિસી દોસ્ત કે હાથ મેં બેચના દુરુસ્ત નહીં, યહ માલિક કી બગૈર ઇજાઝત કે સોદા હોગા જો મંગવાને વાલે અસલ માલિક કી ઇજાઝત પર મવકૂફ રહેગા, વહ હાઁ કહે તો કિસી કો વહ ચીઝ બેચના સહીહ, ઔર ના કહે તો કિસી દોસ્ત કો બેચના સહીહ નહીં, વોહી ચીઝ કિસી કે પાસ સે વાપસ લેકર અસલ મંગવાને કો વાલે દેના ઝરૂરી હૈ.

📗 ફતાવા મહમૂદિયા (ડાભેલ)  જિલ્દ ૧૬/સફા ૪૫૫ સે માખૂઝ. ( આસાન કરને કે સાથ )

و الله اعلم بالصواب

⭕આજ કા સવાલ નંબર – ૨૫૭૩⭕

રાશન કાર્ડ સે મિલી હુઈ ચીઝ ગલ્લા (અનાજ, શક્કર વગૈરહ) બ્લૈક મેં ઝિયાદહ કીમત મેં બેચ સકતે હૈં ?

🔵આજ કા જવાબ🔵

حامد ومصلیا و مسلما

રાશન કાર્ડ કે ઝરિયે ખરીદ કર આદમી માલિક હો જાતા હૈ. માલિક કો અપની ચીઝ બેચને કા હક હૈ જિસ કીમત પર ચાહે બેચે.

લેકિન ઇસકા લિહાઝ ઝરૂરી હૈ કે અગર યહ ખીલાફે કાનૂન હૈ તો ઇજાઝત ઔર માલ દોનોં કા ખતરા હૈ.

(ઉસ પર કેસ ચલે ઔર બદનામી હો જુર્માના, ઝમાનત દેની પડે) મુનાફે કી ખાતિર ઇઝ્ઝત ઔર માલ કો ખતરે મેં ડાલના અકલમંદી નહીં.

(લિહાઝા બચના બેહતર હૈ)

📗 ફતાવા મહમૂદિયા ડાભેલ ૧૬/૧૪૯

و الله اعلم بالصواب

⭕આજ કા સવાલ નંબર – ૨૫૭૫⭕

જાનદાર કી તસ્વીર વાલે કપડોઁ, ડિબ્બે, બૉક્સ, મોબાઇલ કવર, અખ્બાર, કિતાબેં બેચના કૈસા હૈ?

🔵આજ કા જવાબ🔵

حامد ومصلیا و مسلما

જાનદાર કી તસ્વીર વાલી મઝ્કૂરહ એ બાલા (ઊપર ઝિક્ર કી ગયી) ચીઝોં કો બેચના જાઇઝ હૈ.

કયૂં કે ઉસમે તસ્વીર મકસૂદ નહીં હોતી, તસ્વીર તાબ’ન ઝિમનન (ગૈર મકસૂદ ) હોતી હૈ, અસલ મકસદ ઉસ ચીઝ કો ખરીદના ઔર બેચના હોતા હૈ, લિહાઝા ઉસકા બેચના જાઇઝ હૈ.

અગર ખરીદને વાલે કા મકસદ ઉસ ચીઝ કી તસ્વીર હો તો વહ ખુદ ગુનેહગાર હૈ, બેચને વાલા નહીં.

📘ઇસ્લામ ઔર જદીદ મ’આશી મસાઇલ ૪/૧૭,૧૮

و الله اعلم بالصواب

 

⭕આજ કા સવાલ નંબર – ૨૫૭૭⭕

બેચને વાલા અગર અપની ચીજ કી તારીફ કરે મસલન,
યહ ભૈંસ ૧૫ લીટર દૂધ દેતી હૈ, યહ ગાડી ૮૦ કિલોમીટર કી એવરેજ દેતી હૈ, વગૈરહ..
ઔર હકીકત મેં વોહ ચીજ ઐસી ન નિકલે, તો ઇસ તરહ ધોખા હુવા.
તો ખરીદને વાલે  કો ઇસમેં વાપસી કા ઇખ્તિયાર હોગા ?

🔵જવાબ🔵

حامدا و مصلیا و مسلما

હાં, ખરીદને વાલે કો ઇસમેં ઇખ્તિયાર હોગા કે બે’અ (મુઆમલા, સૌદા) ફસ્ખ- કેનસલ) કર દે.
ક્યૂઁકિ ઇસમેં બેચને વાલે કી તરફ સે ધોખા દિયા ગયા હૈ, ઔર ખરીદને વાલે કા વસ્ફ એ મરગુબ (પસન્દીદાહ) સિફત ઔર ગુન ફૌત હુઆ.

લેકિન ખરીદને વાલા જબ બેચી હુઈ ચીઝ લેના હી ચાહે, ફસ્ખ(કેન્સલ) પર રાઝી ન હો તો અબ ઉસકો પૂરી કીમત પર હી લેના હોગા, કીમત કમ નહીં કરવા સકતા, ઇસલિએ કે વસ્ફ (અચ્છાઈ) કે ફૌત હોને પર દામ કમ નહીં કિયા જાતા.

કયૂંકિ અવસાફ (અચ્છાઇયોં) કે મુકાબલા મેં દામ કા કોઈ હિસ્સા શરીઅત મેં નહીં આતા હૈ.

અલબત્તાહ બેચને વાલા ખુદ સમઝ દારી સે રાઝી ખુશી સે કીમત કમ કર દે તો હરજ નહીં, કે પૂરે પૈસે લેના ઉસકા હક હૈ, ઔર આદમી અપના હક કમ કર સકતા હૈ.

📕ફિક્હુલ જવાબિત ૨/૭૬.

و الله اعلم بالصواب

 

⭕ આજ કા સવાલ નં. ૨૫૭૧ ⭕

જીન લોગો કી આમદની હરામ હૈ ઉનકે યહાં નૌકરી કરના જાઇઝ હૈ યા નહિં..?
ઇસી તરહ ઉનકો અપની કોઇ ચીઝ બેચકર ઉનસે પૈસા લેના કૈસા હૈ..?

🔵 જવાબ 🔵

حامدا و مصلیا و مسلما

જીનકી આવક બિલકુલ ખાલીસ હરામ હૈ જૈસે વ્યાજ લેના, શરાબ બેચના, ઝિના કે લિયે લડકીયોં કા ઇન્તિઝામ કરના વગૈરહ તો ઉનકે યહાં નૌકરી જાઇઝ નહિં ઔર જો પગાર ઉસમેં સે મિલતી હૈ વો હલાલ નહિં. ઇસી તરહ અપની ચીઝ ઉનકે હાથ બેચકર ઉસી માલે હરામ સે કિંમત લેના ભી હલાલ નહિં.

હાં.. જીન લોગો કી આવક શકવાલી યા હરામ ઔર હલાલ મીક્ષ/મીલીજુલી હો યાની હરામ ચીઝ ભી બેચતે હૈ ઔર હલાલ ચીઝ ભી, લેકિન હલાલ ચીઝ જયાદા બેચતે હૈ યા હરામ કે સાથ દુસરા હલાલ કારોબાર ભી હૈ ઔર ઉસકી આવક જયાદા હૈ ઉસ વકત ઉનકે યહાં નૌકરી કરના ઔર અપની ચીઝ ઉનકે હાથ બેચના જાઇઝ હૈ, બશર્તે કે પગાર યા કિંમત હલાલ માલ સે દે યા ઉસ માલ સે દે જીસમેં હલાલ જયાદા હો, અગરચે યેહ ઐસા તકવા કે ખિલાફ હૈ. (યાની ઐસા પૈસા લેને સે બચના તકવા ઔર બેહતર હૈ)

📘 જદીદ મુઆમલાત કે શરઇ અહકામ ૧/૨૪૯


و الله اعلم بالصواب

⭕ આજ કા સવાલ નં.- ૨૫૭૯ ⭕

આજકલ ગાડી કી ઝરૂરત હો તો ગાડી કી કિંમત સે કમ પૈસા દેને પર ગાડી મીલતી હૈ.
મસલન ૩૦,૦૦૦ રૂપયે દો તો ૫૦,૦૦૦ યા ૬૦,૦૦૦ વાલી ગાડી ઇસ્તેમાલ કે લીયે મીલતી હૈ, જીતને મહિને ઇસ્તેમાલ કરની હો ઇસ્તેમાલ કરકે વાપસ દેના શર્ત હોતા હૈ,
જબ વાપસ દેને જાના હો તો અગર ગાડી મેં કુછ ખરાબી પૈદા હુઇ હૈ તો ઉસે રીપેરીંગ કરવા કે ઉસી હાલત પર ગાડી વાપસ દેના શર્ત હોતા હૈ, શર્ત કે મુવાફીક ગાડી લોટાઇ જાયે તો ગાડીવાલા ઉસ ગાડી કી દી હુઇ કિંમત મસલન ૩૦,૦૦૦ પુરી દેતા હૈ વરના રીપેરીંગ ખર્ચ કાટ લેતા હૈ તો ઇસ તરહ ગાડી ખરીદના જાઇઝ હૈ.?

અગર જાઇઝ ના હો તો જાઇઝ હોને કી સૂરત બતાને કી ગુઝારીશ, કયુંકે બહોત સે લોગ ઐસા કર રહે હૈ, ઇસે લોગ રહન‍ (ગીરવી) પર ગાડી લેના કહેતે હૈ.

 

🔵 જવાબ 🔵
حامدا و مصلیا و مسلما

વાપસ કરને કી શર્ત કે સાથ ગાડી ખરીદના ઔર બેચના જાઇઝ નહિં, કોઇ ચીજ ખરીદને કે બાદ ખરીદનેવાલા ઉસકા માલીક બન જાતા હૈ, ઇસલીયે ઉસપર વાપસી કી શર્ત લગાને સે મામલા ફાસીદ – ખરાબ ઔર નાજાઇઝ હો જાતા હૈ.

દુસરી ખરાબી ઇસમેં યેહ હૈ કે ગાડી પૈસે (કિંમત) દી હૈ વોહ ઉધાર/કર્ઝ કે હુકમ મેં હૈ, પૈસે ઉધાર દેકર ગાડી સે નફા ઉઠાના સૂદ કહેલાયેગા, જો બડા હી સખ્ત ગુનાહ હૈ.

ઇસકે જવાઝ કી શકલ યેહ હૈ કે વાપસ દેને કી શર્ત ગાડી દેતે વકત ના લગાઇ જાયે બલકે જીતની કિંમત દેકર ગાડી લેની હો ઉતની કિંમત લેકર ઉસે ગાડી બેચ દી જાયે. શરીઅત મેં ઝબાની બેચ દેના કાફી હૈ. બેચને કો લીખ કર દેના ઝરૂરી નહિં, બેચને કે બાદ ઉસસે વાદા લીયા જાયે કે ગાડી હમકો હી વાપસ દેના તુમ્હારી પુરી કિંમત હમ તુમકો ગાડી અસલી હાલત પર લૌટાને કી સૂરત મેં વાપસ કર દેંગે. ખરીદાર કા ગાડી વાપસ કરના અખ્લાકી ફરીઝા કહેલાયેગા.

📗 ફતાવા મહમુદિયા ડાભેલ ૧૬/૨૫૫ બ-હવાલા.
📘 રદ્દુલ મુખ્તાર ૫/૨૭૬

 

و الله اعلم بالصواب

 

⭕ આજ કા સવાલ નં. ૨૫૮૦ ⭕

હમારા જુતે ઔર તૌલિયે કા કારોબાર હૈ જો ઇન્ડિયા મેં બનતે હૈ. લેકિન તૌલિયે પર જબ તક કે મેઇડ ઇન અમેરીકા ઔર જુતે પર જબ તક મેઇડ ઇન ઇટાલી લિખા હુઆ ના હો ગ્રાહક નહિં ખરીદતે. અગર ઉન મુલ્કો કા લેબલ હો તો હાથો હાથ બીક જાતા હૈ, ઇન્ડિયન જુતે ઔર તૌલિયે જિસપર ફોરેન કા લેબલ લગા હુઆ આતા હૈ ઉસકી કવોલીટી ભી અચ્છી હોતી હૈ, અગર હમ બેચતે વક્ત બતા દે કે યેહ ઇન્ડિયન હૈ ઇસ પર સિર્ફ અમેરીકા ઔર ઇટાલી કા લેબલ લગા હુઆ હૈ તો બેચના જાઇઝ હૈ યા નહિં..?

🔵 જવાબ 🔵

حامدا و مصلیا و مسلما

ઇન્ડિયા કી બની હુઇ ચીઝો પર ઐસા જુમલા લિખના જિસસે ઉસકે અમેરીકા યા ઇટાલી મેં બનને કા દાવા કિયા ગયા હો સરીહ/સાફ ગલત બયાની હૈ જિસકી શરીઅત મેં બિલકુલ ઇજાઝત નહિં.

હાં..! કિસી ઔર ને યેહ જુમલા લિખ દિયા ઔર ફિર આપકો બેચના પડા તો લિખનેવાલે કા ગુનાહ લિખનેવાલે કે સર હોગા આપ યેહ કહેકર ઝિમ્મેદારી સે બરી હો સકતે હૈ કે અગરચે ઇસ પર લિખા હુઆ કુછ ઓર હૈ લેકિન યેહ ઇન્ડિયા કા બના હુઆ હૈ. રહા યેહ ઉઝર/બહાના કે લોગ ઇન ચીઝો કો ઉસકે બગૈર ખરીદતે નહિં હૈ તો ઉસકી વજહ સે ગલત બયાની જાઇઝ નહિં હો સકતી.

📗 ફતાવા ઉષ્માની ૩/૧૦૪, થોડી તબ્દિલી ઔર ઇબારત કી આસાની કે સાથ

و الله اعلم بالصواب

 

⭕ આજ કા સવાલ નં. -૨૫૮૧ ⭕

ઝૈદ ને ખાલીદ સે દસ હઝાર કી રકમ કા સામાન ખરીદા લેકિન ખાલીદ ને કિસી મસ્લિહત કી વજહ સે ઝૈદ કો સામાન કા બીલ નહિં દિયા, અબ ઝૈદ કો સરકાર મેં હિસાબ પેશ કરને કે લિયે બીલ કી ઝરૂરત પડી તો ઝૈદ ને બકર નામી વેપારી કો જાકર કહા કે મૈંને ખાલીદ સે માલ ખરીદા હૈ મગર ઉસને બીલ નહિં દિયા તો તુમ મુઝે બીલ દે સકતે હો..? બકર ને કહા દૂંગા મગર જીતના રૂપિયે કા બીલ બનાઉંગા ઉસમેં સો પર પાંચ રૂપિયે બીલ કે અવેજ મેં દેને હોંગે.

સવાલ યેહ હૈ કે …
ઝૈદ કે લિયે આવક દેકર બીલ લેના ઔર બકર કે લિયે બગૈર માલ દિયે સિર્ફ બીલ દેને કે એવજ રકમ લેના દુરૂસ્ત હૈ યા નહિં..?

🔵 જવાબ 🔵

حامدا و مصلیا و مسلما

દુરૂસ્ત નહિં, ફરેબ ઔર ધોકા હૈ

📗મહમદુલ ફતાવા – ૩/૩૨

و الله اعلم بالصواب

 

⭕ આજ કા સવાલ નંફર – ૨૫૮૨⭕

દૂકન કે માલિક ને ચીઝોં કા દામ મુલાઝિમ કો બતાયે હૈ, મુલાઝિમ ઉસકો ઝિયાદહ કીમત મેં બેચતા હૈ મસલન કિસી ચીज़ કા ૬૦ રુપયે દામ હૈ તો મુલાઝિમ ઉસ ચીઝ કો ૭૦ રુપયે મેં બેચ કર દસ રુપયે અપને પાસ રખતા હૈ ઔર ૬૦ રુપયે માલિક કો દેતા હૈ તો ક્યા ઇસ તરહ મુલાઝિમ કો ૧૦ રુપયે લેના જાઇઝ હૈ?

🔵જવાબ🔵

حامدا و مصلیا و مسلما

ઉસ મુલાઝિમ કી હૈસીયત બેચને કે વકીલ કી હૈ ઇસલિએ પૂછિ હુઈ સૂરત મેં અગર ઉસને ઉસ ચીઝ કો જિસ કે મુતાલ્લીક માલિક ને ઉસે ૬૦ રુપયે મેં બેચને કો કહા થા ઉસને ૭૦ મેં બેચા તો,  બેચના દુરુસ્ત ઔર સહીહ હૈ લેકિન ઝાઈદ રકમ ૧૦ રુપયે ભી માલિક કી મિલ્ક સમઝે જાયેંગે વહ મુલાઝિમ વહ રકમ અપની જેબ મેં નહીં રખ સકતા, અગર ઐસા કિયા યો યહ ખયાનત હૈ.

📘મહમૂદુલ ફતવા ૩/૧૬

⭕આજ કા સવાલ નંબર – ૨૫૮૪⭕

એડવાન્સ પૈસે દેકર , મસલન કપડા ખરીદના હૈ તો શરીઅત મેં ઐસે મુઆમલે કી કિયા શર્તેં હૈં ?

🔵 જવાબ 🔵

حامد ومصلیا و مسلما

ઐસે મુઆમલે કો મસાઇલ કી ઝુબાઁન મેં “બય એ સલમ” કહતે હૈ, ઉસકે નિચે લિખે હુવે શરાઇત હૈં.

૧️⃣ કોનસી કિસ્મ કા કપડા કૉટન, પોલિસ્ટર વગૈરહ
કિતને ગેજ (મોટાઈ) કા
કિતને પને (વિડ્થ) કા ૩૬ કા યા ૫૪ કા?

૨️⃣ કિતના ચાહિએ ૧૦ મીટર, ૫૦ મીટર ?

૩️⃣ કિસ વક્ત ચાહિએ ફુલાં મહીના, ફુલાં તારીખ?

૪️⃣ એક મીટર કિતને રુપયે કી કીમત કા ચાહિએ ?

૫️⃣ કહાઁ વુસૂલ કરોગે, આપ કો કહાઁ પહોચાના હૈ ?

વગૈરહ ઇન સબ બાતોં કો સાફ સાફ તય કિયા જાયે તો મુઆમલા સહીહ હોગા.
વરના મુઆમલા દુરુસ્ત ન હોગા.

📗 કુદૂરી સફા ૮૪ સે મુસ્તફાદ

و الله اعلم بالصواب

 

⭕ *આજ કા સવાલ નંબર -૨૫૮૬ ⭕*

મેરી દુકાન જિસ બાજાર મેં હૈ ઉસમે સિર્ફ ૫ તરહ કે કારોબાર ચલતે હૈં :
(૧) પતંગ કી ડોરી,
(૨) હોલી કી પિચકારી,
(૩) રક્ષાબંધન કી રાખિયાં,
(૪) ખિલોને, જિસમે કુછ તસ્વીરે ઔર કુછ બગૈર તસ્વીર કે હોતે હૈ,
(૫) આતિશ બાજી કા સામાન જિસકો આમ તૌર પર હિન્દૂ લોગ જલાતે હૈ.

ઇન મઝ્કૂરહ ચીઝોં કે ખરીદાર ૯૦% હિન્દૂ હોતે હૈં.

નીઝ અગર કિરાયે સે રહને વાલા શખ્સ મુસલમાન હો તો ક્યા મેં મઝકૂરહ કારોબાર કે લિએ અપની દૂકાન કિસી મુસલમાન કો દે સકતા હૂઁ ?
યા ફિર ઇસકે અલાવહ કોઈ ઔર શકલ હો તો તહરીર ફરમાએ.

🔵જવાબ🔵

حامدا و مصلیا مسلما

સવાલ મેં મઝ્કૂરહ કારોબાર સબ મકરૂહ હૈ, ખાસ કર રક્ષાબંધન, હોલી, કે સામન ઔર આતિશ બાજી કી ખરીદો ફરોખ્ત બિલકુલ જાઇઝ નહીં.

મુસલમાન કો ઐસા કારોબાર હરગિઝ નહીં કરના ચાહિયે.

લેકિન અગર આપ દુકાન કિરાયે પર દે ઔર કીરાયેદાર યહ કારોબાર કરે, ખ્વાહ વહ હિન્દૂ હો યા મુસલમાન, તો આપકે લિએ આપકી દુકાન કા કિરાયા હરામ ન હોગા, ઔર મકરૂહ કારોબાર કા ગુનાહ ખુદ કિરાયેદાર પર હોગા.

📗 કિતાબન નવાઝિલ ૧૨/૪૯૨

و الله اعلم بالصواب

🟢આજ કા સવાલ નં.2️⃣6️⃣0️⃣0️⃣🟢

તિજારત મેં અગર રૂપિયા – પૈસા ખોટા (ડુપ્લીકેટ) આ જાયે તો કયા કરે ?

🟢 જવાબ 🟢

حامد ومصلیا و مسلما

અગર મા’લુમ હૈ કે કિસ કે પાસ સે આયા હૈ તબ તો ઉસી કો દે દે, જિસ તરહ ભી મુમકિન હો. ચાહે બતા કર, ચાહે ધોખા દે કર, (ચુપકે સે ઇસલિયે કે યહ હકીકત મેં અપને હક કો હાસિલ કરના હૈ જો જાઇઝ હૈ.)

અગર મા’લુમ ન હો તો કિસી ઔર કો ધોખા દેના જાઇઝ નહીં, બતા કર દિયા જાએ, ચાહે લેને વાલા કમ કીમત પર લે,

યા અગર કિસી જગહ ઉસે ઝુલ્મન લિયા જાયે તો વહાઁ બિલા બતાયે ભી દેના દુરુસ્ત હૈ.(જૈસે કે બાઝ સરકારી લોગો કો જો બિલા રિશ્વત કામ નહીં કરતે)

નોટ:- ઉપર બતાયા હુવા શરઈ હુકમ હૈ, કરન્સી નોટ કે બારે મે ( fake currency )સરકારી ગાઈડલાઈન્સ કો મા’લુમ કરકે ઉસે અમલ મે લાના follow કરના ઝરુરી હૈ.

📗 ફતાવા મહમૂદિયા દાભેલ ૧૬/૧૭૨
બાહવાલા દુર્રે મુખ્તાર મા રદદિલ મુહતર

و الله اعلم بالصواب

⭕આજ કા સવાલ નંબર –  ૨૬૦૧⭕

ઝૈદ ને અપની સવારી ઉમર કો દુરુસ્ત કરને કે લિએ દી, રાત તક ઉમર ને સવારી દુરુસ્ત નહીં કિ, ઝૈદ ને અપની સવારી કો બંધ કર કે ઉમર કે જાએ કાર (ગેરેજ) કે બહાર છોડા, ઉમર કે પાસ અંદર રખને કી જગહ નહીં થી, ઝૈદ અપની સવારી કો ઘર લે જા કર વાપસ ભી લા સકતા થા,
રાત કો ઉમર કે ગેરેજ કે બહાર સે ઝૈદ કી સવારી ચોરી હો ગયી, ઇસ સવારી કા કૌન જામીન (ઝિમ્મેદાર) હૈ? ઝૈદ યા ઉમર?

🔵  જવાબ  🔵

حامدا و مصلیا مسلما

સૂરતે મસ’ઊલા મેં ઝૈદ ને અપની સવારી દુરુસ્ત ન હોને કી વજહ સે વાપસ લે લી થી, યાનિ અકદે ઇજારહ (મઝદૂરી) પર બનાને કા મુઆમલા ફસ્ખ્- (કેન્સલ) કર લિયા ઔર અપને કબ્ઝે મેં લેને કે બાદ ઉમર કે ગેરેજ કે બાહર રક્ખી ઔર ચોરી હો ગયી,

ઉમર પર ઉસકા કોઈ જિમ્મા (ઝિમ્મેદારી) નહીં હૈ. ઔર અગર ઝૈદ ને અપની સવારી વાપસ નહીં લી થી, બલકે ગેરેજ મેં જગહ ન હોને કી વજહ સે ઉમર કે કેહને સે ગેરેજ કે બાહર બંધ કર કે રક્ખી, વહ જગહ મહફૂઝ જગહ થી, વહાઁ સે કિસી કે ઉઠા લેને કા અન્દેશા નહીં થા, ઇસ સૂરત મેં ભી ઉમર પર જિમ્મા નહિ.
ઓર અગર વહ મહફૂઝ જગહ નહીં થી, ફિર ભી ઉમર ને બાહર રક્ખવાઈ  તો હિફાઝત મેં કોતાહી કી વજહ સે ઉમર પર જિમાન (પૈસે) દેને લાઝિમ હૈ.

📘મહમૂદુલ ફતવા


و الله اعلم بالصواب

⭕ આજ કા સવાલ નંબર – ૨૬૦૩⭕

તાજિર ને ખરીદાર કી તલબ પર બા ઝરિયે ટ્રાન્સપોર્ટ માલ રવાના કિયા, રસ્તે મેં માલ જાયેઅ હો ગયા તો ઉસ નુકસાન કો તાજિર બર્દાશ્ત કરેગા યા ખરીદાર ?

આજ કલ કે ઉર્ફ કે મુતાબિક તાજિર કે ઝિમ્મે નુકસાન આતા હો તો ખરીદાર કે લિએ તાજિર સે ઉસ નુકસાન કો વુસૂલ કરના સહીહ હૈ યા નહીં ?

🔵જવાબ🔵

حامدا و مصلیا و مسلما

જો માલ ડાક, રેલ, ટ્રાન્સપોર્ટ વગૈરહ કે ઝરિયે સે રવાના કિયા જાએ વહ ઉસકે કબ્ઝે મેં સમઝા જાયેગા જિસને યહ હુક્મ દિયા હો, અગર ખરીદાર ને લિખા કે ફુલાં માલ રેલ યા ડાક યા ટ્રાસપોર્ટ મેં ભેજ દો ઔર જાયેઅ હો ગયા, બેચનેવાલા ઝિમ્મેદાર નહીં, ઉસને ગોયા ખરીદાર કે વકીલ (યાનિ કુરિઅર, રેલ, યા ટ્રાન્સપોર્ટ) કે હવાલે કર દિયા.

ઓર અગર ઉસકા યહ હુક્મ ન થા બેચને વાલે ને ખુદ અપની મર્ઝી સે ભેજા તો ભેજને સે બેચી હુવી ચીઝ કા સુપુર્દ કરના (હવાલે કરના) નહીં હુઆ, લિહાઝા બેચનેવાલા નુકસાન કા ઝિમ્મેદાર હોગા , ખરીદાર નહીં.

📗 ઇતરે હિદાયહ ૧૦૨
મહમૂદુલ ફતાવા ૩/૨૬ કદીમ, જદીદ ૭/૩૮૧

و الله اعلم بالصواب

 

⭕આજ કા સવાલ નંબર ૨૬૧૯⭕

મે કંપ્યૂટર કી તિજારત શુરૂ કરને જા રહા હૂં, ઔર ખુદ કંપ્યૂટર એન્જિનિયર હૂં, મુઝે તિજારત શુરૂ કરને સે પહલે દીની ઐતિબાર સે ક્યા કરના ચાહિએ ?

🔵જવાબ🔵

حامدا و مصلیا مسلما

(૧) ઇસ્લામ ને ઝિન્દગી કે હર શો’અબે કે લિએ રહનુમાઈ કી હૈ, ઇન્સાન કે લિએ ઝરૂરી હૈ કે વહ જિસ શો’અબે મેં દાખિલ હો ઉસકે બારે મેં અહકામે શરીઅત કી વાકફિયત હાસિલ કરને કી કોશિશ કરે.

ચુનાંચે રસૂલુલ્લાહ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ ને ઇર્શાદ ફરમાયા કે : હર મુસલમાન પર ઇલ્મ કા હાસિલ કરના ફર્ઝ હૈ.

(૨) ઇસમેં વહ તમામ ઉલૂમ શામિલ હૈ જિન કા દીન પર અમલ કરને કે લિએ ઝરુરત પડે યા જો રોજી કમાને કે લિએ હાસિલ કરના ઝરૂરી હૈ.

ચુનાંચે ફતવા એ સિરાજિયા મેં હૈ:
ઈલ્મ કા ઇતની મિકદાર મેં હાસિલ કરના ફર્ઝ હૈ જિસ કી ઝરુરત હો.

ઐસે કામો કે સિલસિલે મેં જો ઉસકે લિએ ઉસકે બગૈર ચારા ન હો, જૈસે વુજૂ, નમાઝ દુસરે શર’ઈ અહકામ ઔર મ’આશી ઉમૂર- ઘરેલુ મસાઇલ.

(૩) કમ્પ્યૂટર કી તિજારત કે લિએ ભી બહોત સે શર’ઈ મસાઇલ હો સકતે હૈ, જૈસે સૂદી લેન દેન સે બચના, મહફૂઝ પ્રોગ્રામો કી ચોરી સે પરહેજ઼ કરના, અગર કમ્પ્યૂટર કે સાથ સાથ સીડી ભી ફરાહમ કરતે હો તો અખલાક કો બિગાડને વાલી સીડિયોં કી ખરીદો ફરોખ્ત સે બચના.

પસ આપ સબ સે પહલે તિજારત ઔર બિલ્ખુસુસ અપને શોઅબે કે મુતઅલ્લિક મસાઇલ વ અહકામ કી વાકફિયત હાસિલ કરને કી કોશિશ કરે ઔર ઉસ બાત કા પુખ્તા ઇરાદા રખે કે ઝૂઠ, ધોખા, ઔર બદ-દયાનતિ સે અપને આપ કો બચાએઁગે.

બલ્કિ ફુકહા ને લિખા હૈ કે જબ તક આદમી ખરીદો ફરોખ્ત કે અહકામ સે વાકિફ ન હો જાએ ઉસે તિજારત શુરૂ ન કરની ચાહિયે.

(ઇસ બારે મેં બડી કોતાહી હૈ કે અપને કારોબાર કે મસાઇલ સીખે બગૈર હી કારોબાર કરતે રહતે હૈ!)

📕 ફતાવા મહમૂદિયા ૯/૩૭૮

و الله اعلم بالصواب